شىء فقط از جنبهء كمّى فرق مىكند يعنى آنچه كه دارد قبلًا هم داشته حالا بيشترش را دارد . مثل گرم شدن آب : آب ابتدا داراى 10 درجه حرارت بود ، بعد به تدريج درجهء حرارتش بالا مىرود ، مىرسد به 90 درجه و بعد 99 درجه . آن حرارتى را كه سابق داشته ، دارد با يك درجاتى بالاتر . اينها را امروز در اصطلاح جديد ديالكتيسين‌ها « تغيير كمّى » مىگويند . اين تغيير كمّى با آنچه كه در اصطلاح دقيق فلسفى هست متفاوت است . از نظر اصطلاح دقيق درست فلسفى ، ما نبايد اين را تغيير كمّى بناميم . تغيير كمّى يعنى تغيير در كمّيت خود شىء ، يعنى كمّيت شىء مثلًا حجمش بالا برود ، مثل يك گياه كه ابتدا داراى حجم كوچك و كمّيت كمترى است ، بعد حجم بزرگتر و كمّيت بيشترى پيدا مىكند ؛ ابعاد كمّىاش ابتدا كمتراست بعد بيشتر مىشود . يا يك شىء ابتدا از نظر عددى داراى يك عددِ در سطح پايين ترى باشد ، بعد داراى عدد در سطح بالاترى بشود . مثلًا ايران بيست ميليون جمعيت داشته ، حالا داراى سى ميليون جمعيت شده است ، پس ايران تغيير كمّى كرده يعنى در كمّيت اين موضوع تغيير پيدا شده است . ولى يك وقت هست كه تغيير در كيفيت شىء پيدا مىشود ما آن را با يك كمّيت ارائه مىدهيم نه اينكه تغيير در كمّيت آن پيدا شده . تغيير در كيفيت آن پيدا مىشود ولى چون خود كيفيت را نمىشود سنجيد كه چقدر فرق كرده مگر به كمك يك امر ديگر بيرون از خودش ، آن را با يك كمّيت نشان مىدهيم . مثلًا هوا اگر گرمتر مىشود تغيير كيفى پيدا كرده . گرمتر شدن يك تغيير كيفى است ، سردتر شدن يك تغيير كيفى است ولى ما وقتى بخواهيم بسنجيم كه درجهء شدت حرارت اين هوا چقدر است مىآييم با يك ميزان الحرارهء جيوه‌اى مىسنجيم . بالا رفتن جيوه تغيير كمّى است . مىگوييم مثلًا اين جيوه روى شمارهء 20 بود ، در اثر حرارتْ روى شمارهء 30 رفته است . حركت جيوه حركت كمّى است . تغيير جيوه تغيير كمّى است ، اما تغيير هوا تغيير كيفى است ؛ ما اين تغيير كيفى را با آن تغيير كمّى بيان مىكنيم . بنابراين آب كه از صفر درجه حرارت تا 99 درجه حرارت بالا مىرود ، اين ، تغيير كيفى در آب است ، منتها ما اين تغيير كيفى را با يك تغيير كمّى ديگر ارائه مىدهيم نه اينكه اين تغيير كمّى باشد . بعد آب تبديل به بخار مىشود . اين را اين آقايان « تغيير كيفى » اصطلاح كردند ؛ در صورتى كه اين ديگر تغيير ماهوى است ، چرا ؟ تغيير ماهوى يعنى چه ؟ خود اينها هم تغيير كيفى را اين‌جور تعريف مىكنند ( گاهى هم از دهانشان در مىرود و مىگويند تغيير ماهوى ) . تغيير ماهوى يعنى شىء اصلًا ذاتش تبديل به ذات ديگر بشود به گونه‌اى كه خاصيتهايش به كلى عوض بشود . قدما مىگفتند گاهى آب تبديل به هوا مىشود ، هوا تبديل به آب مىشود ؛ هوا تبديل به آتش مىشود ، آتش تبديل به هوا مىشود ؛ يعنى تغيير ماهيت دادن ، يعنى عنصرى به عنصر ديگر تبديل مىشود يا مركّبى به مركّب ديگر تبديل مىشود به طورى كه خاصيتها به كلى فرق مىكند .